Keuzehulp Myomen: minder baarmoederverwijdering en lagere kosten

Toen Wouter Hehenkamp zijn promotieonderzoek deed naar embolisatie versus hysterectomie voor de behandeling van myomen, bleek de effectiviteit van beide behandelingen vergelijkbaar. Maar qua kosten was de embolisatie sterk in het voordeel. En er speelde nog iets belangrijks mee: embolisatie was minder ingrijpend voor de patiënt. Voor veel vrouwen betekent het verlies van hun baarmoeder niet alleen een fysieke ingreep maar ook een emotionele.

Toch bleken deze voordelen niet uit de aantallen van de respectievelijke ingrepen. Er werden veel meer baarmoeders verwijderd dan er embolisaties plaatsvonden, namelijk 10 op 1. Dat was in 2007.

Hehenkamp: ‘De richtlijn voor hevig menstrueel bloedverlies schreef in 2007 nog voor dat de voorkeursbehandeling het verwijderen van de baarmoeder was. Dat gebeurde dus ook overal. Maar toen de richtlijn in 2013 werd aangepast, die voorkeursbehandeling eruit verdween en we de voordelen van embolisaties onder de aandacht brachten, veranderde er nog steeds niet veel. Dat verbaasde ons wel.’

Het advies Passende Zorg, van het Zorginstituut en de Nederlandse Zorgautoriteit in 2020, bracht ook geen verandering in de aantallen. Passende zorg werkt tegen een redelijke prijs en is iets waarover patiënt en zorgverlener sámen beslissen. Duurdere en meer belastende ingrepen als de hysterectomie zouden alleen al daarom extra kritisch bekeken moeten worden.

Hehenkamp: ‘De inschatting is dat 1 op de 3 vrouwen met myomen goed behandeld kan worden met een embolisatie. Voor 2 op de 3 vrouwen heeft een baarmoederverwijdering de voorkeur. De baarmoederverwijdering is dus niet altijd overbodig, maar gebeurt nu te vaak.’

Voor Hehenkamp werd duidelijk: alleen voorlichting aan collega-gynaecologen zou niet veel veranderen aan die situatie.

Hehenkamp is als gynaecoloog verbonden aan AmsterdamUMC waar hij naast patiëntenzorg onderzoek doet en lesgeeft. Patiënten goed informeren over mogelijke behandelingen en de consequenties ervan is erg belangrijk voor de uitkomsten van zorg. Alleen in de ziekenhuizen waar vrouwen beter voorgelicht werden over de verschillende behandelopties, groeide het aantal embolisaties.

Hehenkamp: ‘In AmsterdamUMC doen we uitgebreide counseling. Maar ook bij de Gelderse Vallei, waar de gynaecoloog en de interventieradioloog (die de embolisatie uitvoert) samen spreekuur houden, zagen we het aantal embolisaties groeien naar de gewenste 30 procent.’

Voor myomen zijn 5 tot 10 verschillende behandelingen mogelijk. Alle opties inclusief de voor- en nadelen bespreken tijdens een consult is haast ondoenlijk. Meer tijd uittrekken voor het consult is voor de meeste ziekenhuizen helaas geen haalbare kaart. De oplossing voor een andere uitkomst van zorg vroeg dus om een andere aanpak waarin vrouwen al eerder in het traject goede medische voorlichting krijgen. Zo zag het idee van een keuzehulp het licht.

Onder bezielende leiding van Hehenkamp kwam de keuzehulp in mei 2023 uit. Dankzij een subsidie van ZonMW kan PatiëntPlus deze keuzehulp aan iedere patiënt in Nederland beschikbaar stellen.

Het aantal DBC’s dat jaarlijks voor myomen wordt geopend is 15.000. Van deze 15.000 wist het eerste jaar ongeveer 6.000 patiënten de keuzehulp te vinden. Maar dat is niet de enige reden dat de keuzehulp een succes is. Ook het aantal vrouwen dat kiest voor embolisatie is fors toegenomen.

Hehenkamp: ‘In 2024 was het aantal embolisaties al gegroeid naar 1 op 5.’ Regionaal bestaan er nog steeds grote verschillen. Nog niet overal wordt de keuzehulp actief onder de aandacht gebracht. En dat terwijl een goed geïnformeerde patiënt ook grote voordelen voor de dokter heeft.

‘Medisch gevalideerde informatie is enorm helpend. Het ontlast de zorgverlener omdat de patiënt al met veel goede informatie het de spreekkamer instapt. Het gesprek kan vervolgens gaan over de voorkeuren van de patiënt. Deze keuzehulp op de markt brengen heeft dus veel zin gehad.’